Vijftig kilometer ten westen van Lviv ligt de grens met Polen, de poort naar Europa. Jan rijdt Polen binnen met een apart gevoel. Nauwelijks twintig jaar geleden was dit nog een verre, vreemde wereld, weggestopt achter een 'ijzeren gordijn'. Nu voelt het alsof hij al half is thuisgekomen. Het Poolse dorp Theofilov beleeft een hoogdag met de komst van de legendarische icoon van de zwarte Madonna van Chestochova, de beschermheilige van Polen. De Zwarte Madonna reist voortdurend door het land en verblijft elke dag in een ander dorp. De Polen beschouwen het als een unieke eer om haar te mogen vergasten. Tijdens de processie ontmoet Jan Father Chung, een Chinees die in Maleisië werd geboren. Tijdens zijn studies in Engeland kwam hij in contact met een Poolse priester die hem bekeerde tot het katholicisme. Polen is nu zijn spirituele thuis geworden.
Jan bezoekt het voormalige concentratiekamp van Auschwitz. In het nabijgelegen Krakau, dat tot de Tweede Wereldoorlog een bloeiende joodse gemeenschap had, ontmoet hij Zofia Radzikowska. Zij werd in de joodse wijk van Krakau geboren en was vier jaar toen de oorlog uitbrak. Eeuwenlang trokken de Romazigeuners vrij rond door Polen. Sinds de jaren zestig moeten ze een vaste verblijfplaats hebben, maar veel vooruitgang heeft hen dat niet opgebracht. In de Roma-gemeenschap van Kielce is iedereen werkloos en gaan kinderen niet of nauwelijks naar school. Met zijn Roma-tolk Marta Gabor wordt Jan uitgenodigd bij Jan en Helena Paczkowski. Zij herinneren zich de tijd dat de Roma vrij rondzwierven en van niemand afhankelijk waren. Presentatie: Jan Leyers.
Jan neemt afscheid van Rusland, dat het grauwe verleden van zich heeft afgeschud en vertrekt met de trein naar de voormalige Sovjetrepubliek Oekraïne. Odessa, een havenstad aan de Zwarte Zee, was een van de basissen van de Sovjetmarine. Bij de beroemde Potemkintrappen maakt Jan kennis met kapitein Erlen Baileys, die 20 jaar lang officier was op een Sovjetduikboot. Na de val van de Sovjet-Unie werd Odessa opnieuw wat het daarvoor altijd was geweest: een stad van snelle jongens en dure vrouwen. Er wordt tegenwoordig veel geld verdiend in Odessa, en het moet rollen.
Presentatie: Jan Leyers
At no time before the collapse of the Soviet Union in 1991 has Ukraine been an independent state. During most of its history, much or all of Ukrainian territory was controlled from Moscow – whether by the Tsars or the Communist Party of the Soviet Union secretaries. Kiev is the cradle of all three of the Eastern Slavic nations: Ukrainians, Belarusians and Great Russians. As many of the latter perceive Ukraine as a part of Russia and the West as anti-Russian, they observe Ukrainian-Western rapprochement with suspicion, if not hostility. Russian elites see Ukraine as lying within their legitimate sphere of interests, and deny Kiev full sovereignty. The Ukrainian elites seek sustainable independence above all from Russia, and a way for Ukraine into the European Union.
Whereas Ukraine is dependent on Russian gas and oil, Russia depends on Ukraine’s cooperation in the transportation of its energy resources to its major clients in the EU. This created a healthy balance in Russian-Ukrainian relations. For instance, Moscow might have been interested in using its influence among the population of Crimea to broach the issue of the peninsula’s separation from Ukraine, following the model of Russian support for separatism in the Georgian provinces of Abkhazia and South Ossetia. But until recently, Kiev would have retaliated against any such attempts by way of threatening to suspend gas deliveries from Russia to the West.
